Strona główna Radio Olsztyn
Olsztyn
DZIŚ: 24 °C pogoda dziś
JUTRO: 25 °C pogoda jutro
IMIENINY: Joachima, Nory, Stefana
EUR: 4.3105 CHF: 3.8131
USD: 3.7871 GBP: 4.8135
Logowanie
 

Charakternik ten Kopernik

Mikołaj Kopernik spędził na Warmii większość swojego życia. Historia ocenia, że był też jej najznamienitszym mieszkańcem. Oprócz astronomii zajmował się bowiem polityką, był lekarzem, kartografem i ekonomistą. Mieszkał na zamku w Lidzbarku Warmińskim, opiekował się murami Olsztyna i pracował na fromborskim wzgórzu.

Projekt „Charakternik ten Kopernik” współfinansowany przez Muzeum Historii Polski ma przybliży postać wielkiego astronoma właśnie jako mieszkańca Warmii. Opowiemy o jego wszystkich aktywnościach, jakie podejmował na terenie domunium. Dowiemy się też, czy Kopernik na pewno był księdzem, z kim spotykał się na zamku w Lubawie, jak wyglądały jego instrumenty i przyrządy oraz czym była tablica doświadczalna, którą stworzył w Olsztynie.

W ramach projektu powstanie 27 audycji radiowych i 4 krótkometrażowe dokumenty filmowe. Z audycji skorzystają m.in. nauczyciele z warmińsko-mazurskich szkół. Wybrane materiały będą prezentować podczas odpowiednich tematów na lekcjach historii. Wybrane audycje radiowe będą również zaprezentowane we Fromborku i Olsztynie w ramach tzw. publicznego odsłuchu. Projekt przewiduje zorganizowanie takich spotkań w historycznych katedrach Archidiecezji Warmińskiej. Audycje przygotowuje Marek Lewiński – miłośnik historii i geografii oraz dziennikarz Polskiego Radia w Olsztynie.

Posłuchaj audycji Charakternik ten Kopernik.

Mikołaj Kopernik u boku wuja Łukasza Watzenrodego na zamku w Lidzbarku Warmińskim.
Autor audycji opowiada historię Mikołaja Kopernika od momentu jego pierwszego związku z Warmią. Wspomniana jest również historia tej krainy (w okresie życia wybitnego astronoma). Ponadto w audycji przywołuje się Mikołaja Kopernika jako ważną postać u boku biskupa warmińskiego Łukasza Watzenrodego. Był bowiem jego „prawą ręką”: zajmował się m.in sprawami politycznymi, brał udział w Stanach Pruskich.

Literacka praca Kopernika na zamku w Lidzbarku Warmińskim.
Autor audycji opowiada o literackich dokonaniach Mikołaja Kopernika podczas pobytu na zamku w Lidzbarku Warmińskim u boku swojego wuja – biskupa warmińskiego Łukasza Watzenrodego. Kopernik przetłumaczył m.in. z greki na łacinę „Listy obyczajowe, sielskie i miłosne” bizantyjskiego literata Teofilakta Symokatty Prezentowane są także główne tezy tzw. „Małego komentarza”, czyli pierwszego dzieła astronomicznego Mikołaja Kopernika.


Mały Komentarz, czyli pierwsze dzieło astronomiczne Mikołaja Kopernika.
Autor audycji opowiada o pierwszym znanym dziele Mikołaja Kopernika, czyli tak zwanym Małym Komentarzu (lub Komentarzyku). Astronom stworzył go najprawdopodobniej na zamku w Lidzbarku Warmińskim (w 1512 roku), kiedy mieszkał jeszcze u boku swojego wuja Łukasza Watzenrodego, biskupa warmińskiego. W audycji prezentowana jest historia powstania Komentarzyka oraz cytowane są hipotezy dotyczące heliocentrycznego układu świata. Głosu, który czyta kolejność planet na sklepieniu niebieskim, użyczył Paweł Karpiszen.

Kopernik jako kartograf
Audycja opowiada o pierwszych polskich mapach. Udział w ich tworzeniu miał również Mikołaj Kopernik. Jedną z nich stworzył m.in. na zlecenie wuja Łukasza Watzenrodego, biskupa warmińskiego. Sporządził mapę Warmii, były też na niej widoczne zachodnie granice Prus Królewskich.

Kopernik kanonikiem warmińskim, ale czy księdzem?
Historycy spierają się w sprawie kwestii święceń Mikołaja Kopernika. Wiadomo bowiem, że był kanonikiem warmińskim. Nie ma jednak dowodów na to, że był kapłanem. Audycja odpowiada na pytanie jaką posługę w kościele katolickim pełnił najwybitniejszy mieszkaniec Warmii. W audycji głos zabiera Janusz Małłek, emerytowany profesor Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu.

Różne i ważne funkcje Kopernika w kapitule warmińskiej
Mikołaj Kopernik jako kanonik warmiński sprawował różne funkcje administracyjne. W audycji usłyszymy o jego obowiązkach wizytatora, kanclerza i administratora dóbr kapitulnych. Astronom zajmował się m.in. 59. wsiami w komornictwie olsztyńskim i 60. w komornictwie melzackim. Łącznie miały one około 61 tys. ha.

Fromborska katedra w czasach Mikołaja Kopernika
Audycja opowiada o fromborskiej katedrze w XVI wieku, czyli kiedy modlił się w niej najwybitniejszy mieszkaniec Warmii Mikołaj Kopernik. Autor wskazuje najważniejsze, historyczne elementy świątyni, przypomina także o zasadach panujących wśród kanoników warmińskich. Poruszane są także wątki dotyczące premiowania polskości przez biskupów warmińskich. W audycji cytowane są fragmenty poematu „Gwiazdy i Ludzie” (wyd. 1954) autorstwa Jerzego Kiersta.

Mieszkania Mikołaja Kopernika we Fromborku
Kanonicy warmińscy, którzy mieszkali na wzgórzu katedralnym posiadali najczęściej po dwa domy. Jeden – poza murami warowni – na czas pokoju i drugi na czas wojny. Dwie takie nieruchomości posiadał również Mikołaj Kopernik. Wieża, którą zajmował to prawdopodobnie jeden z najstarszych elementów fortyfikacyjnych zbudowanych dookoła katedry. W audycji cytowane są fragmenty powieści „Ziemia i Niebo” Leonarda Turkowskiego (1971).

Instrumenty astronomiczne Mikołaja Kopernika
Trikwetrum, kwadrant oraz astrolabium – to trzy najważniejsze instrumenty astronomiczne, z pomocą których pracował Mikołaj Kopernik. W tej audycji autor opisuje każdy z nich. Było one kopiami przyrządów, o których astronom przeczytał w traktacie „Almagest” Ptolemeusza.

Pavimentum Mikołaja Kopernika
Audycja opowiada o pavimentum, czyli prawdopodobnym miejscu obserwacji nieba i słońca na fromborskim wzgórzu. Pavimentum stało być może obok kanonii letniej, czyli domu Kopernika na czas pokoju. Było zbudowane z cegły i wapna – są nawet historyczne dokumenty, które potwierdzają, że astronom nabył te materiały budowlane. W audycji wykorzystano fragmenty powieści „Ziemia i Niebo” Leonarda Turkowskiego.

Projekt reformy kalendarza
Mikołaj Kopernik jest autorem projektu reformy kalendarza juliańskiego. Został o to poproszony przez członków Soboru Laterańskiego. List w tej sprawie otrzymał od biskupa fossombrońskiego Pawła z Middelburga. Kopernik pisze o tym m.in. w swoim arcydziele „O obrotach sfer niebieskich”.

Kopernik jako lekarz
Mikołaj Kopernik był m.in. lekarzem. Dwuletnie studia o takiej profesji ukończył na uczelni w Padwie. W swojej karierze leczył biskupów Łukasza Watzenrodego i Maurycego Ferbera. Na pewno służył też swoją wiedzą bratu Andrzejowi Kopernikowi oraz być może… choremu na kiłę biskupowi Fabianowi Luzjańskiemu. Wiadomo, że z umiejętności lekarskich Kopernika korzystał też książę pruski Albrecht. Wezwał go do pomocy radnemu Georgowi Kunheimowi.

Przeczytaj poprzedni wpis:
Świadczenie rentowe za łapówkę? 58-latka próbowała przekupić komisję lekarską

Nawet 8 lat więzienia może grozić 58-letniej kobiecie, która próbowała przekupić komisję lekarską w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych w Olsztynie. Pacjentka stanęła przed komisją w związku z...

Zamknij
/RadioOlsztyn
RadioOlsztynTV