Strona główna Radio Olsztyn
Olsztyn
DZIŚ: 24 °C pogoda dziś
JUTRO: 24 °C pogoda jutro
IMIENINY: Fryderyka, Małgorzaty, Seweryny
EUR: 4.3275 CHF: 3.7199
USD: -- GBP: 4.8376
Logowanie
 

Dziś po północy, ale jeszcze przed świtem, dobrze wziąć kąpiel w potoku

Fot.Fotolia.com

Święta kościelne w Polsce ściśle łączą się ze zwyczajami ludowymi. Wielkanoc nie może obyć się bez malowanych pisanek czy, dobrze nam jeszcze znanego, polewania wodą w Lany Poniedziałek.

Wielkanocne zwyczaje ludowe to część naszej tradycji, dlatego warto je znać, nawet, gdy nie są już praktykowane, a niektóre nawet zapomniane – jak na przykład śniadanie na miedzy czy rzucanie kości. Ciekawe, czy zwyczaje z południa Polski, przyjęłyby się na Warmii i Mazurach?

Były jeszcze oczyszczające nocne kąpiele w potokach i zachowanie ciszy w Wielkim Tygodniu. Do tego dochodził zakaz wykonywania wielu czynności, zwłaszcza hałaśliwych, aby nie płoszyć przybywających w tym czasie w odwiedziny dusz zmarłych.

Jak wyjaśnił etnograf Krzysztof Ruszel, Wielki Tydzień w tradycji ludowej miał charakter zaduszkowy, żałobny i był związany z kultem zmarłych. I dlatego „aby nie wystraszyć tych, którzy przebywają w strefie ciszy i aby ich godnie przyjąć” w Wielki Czwartek nie wolno było np. tłuc kaszy, rąbać drewna, mleć w żarnach, używać dzwonów.

Z kolei w Wielki Piątek, uznawany za dzień żałoby, obowiązywał zakaz pieczenia chleba w piecach, które – według ówczesnych wierzeń – były siedliskami dusz zmarłych.
Oznaką szacunku do zmarłych, przebywających w innym świecie i upodobnianiem się do nich było także poszczenie przed świętami.

Ale obok zakazów wykonywania niektórych prac w okresie przedświątecznym, występowały też działania, które należało wykonywać. Miały one, dzięki swej magicznej mocy, zaklinać pomyślność, dobrobyt i urodzaj.

Jednym z takich zwyczajów, bardzo popularnym 100 lat temu, który dziś może zadziwiać i jest zupełnie zapomniany, było jedzenie śniadania wielkanocnego na miedzach i polach. Ruszel wyjaśnił, że ze względu na obfitość i lepszą jakość tego świątecznego pożywienia było to zaklinanie urodzaju.

Ponadto, aby jeszcze bardziej zapewnić sobie i rodzinie dostatek, rzucano za siebie, przez ramię, kostki z mięsa i kruszono na polu specjalne pieczywo świąteczne, nazywane paską. Natomiast potrząsanie przed rezurekcją drzew owocowych miało z kolei zapewnić ich dobre owocowanie.

„Wszystkie te wielkanocne obrzędy, oprócz magicznego działania, w które wówczas wierzono, były też znakiem odradzania się przyrody, budzenia się na wiosnę nowego życia. A jednym z najbardziej charakterystycznych dla wiosny i Wielkanocy symboli była m.in. woda” – mówił etnograf.

Wierzono, że polewanie wodą zapewni odpowiednią ilość wilgoci w ziemi, w czasie, gdy przyroda budzi się do życia. Z kolei, aby zapewnić zwierzętom obfitość wody, kropiono nią pasterza i bydło przed lub po pierwszym wypasie.

Woda to, obok życia, także płodność i oczyszczenie. Stąd zwyczaj kąpieli w potokach, które – jak wierzono – miały szczególnie oczyszczającą moc. Trzeba je było odprawić w odosobnieniu w Wielki Czwartek po północy, ale jeszcze przed świtem w Wielki Piątek.

Magiczną moc miało też pocieranie twarzy kamieniami z potoku, dzięki któremu dziewczęta miały osiągnąć piękną i zdrową cerę, zaś dobrobyt i bogactwo zaklinano obmywając się w wodzie, w której wcześniej moczono monety.

„Woda pojawia się także i obecnie w zwyczajach wielkanocnych. Zwyczaj polewania wodą przetrwał przecież do dziś w postaci śmigusa – dyngusa, ale obecnie jest to już tylko zabawa, rodzaj zalotów kawalerów do panien. Zatarło się natomiast jego magiczne, zaklinające działanie” – zauważył Ruszel.

W niektórych okolicach oblanie panny przez kawalera było równoznaczne z oświadczynami, a pominięcie którejś z panien i nie oblanie jej wodą przez kawalera oznaczało brak sympatii i przysparzało dziewczynie wstydu.

Wszystkie te zwyczaje były mieszaniną pogańskich i chrześcijańskich tradycji. Ich zadaniem było zapewnienie zdrowia i obfitości pożywienia, których często brakowało w nadchodzącym po Wielkanocy przednówku.

Źródło:(PAP)
Redakcja:J.Golon

ZOBACZ TAKŻE

Więcej w święta, woda, Wielkanoc, Lany Poniedziałek, pisanki, kąpiel
dr Joanna Ciborska: W Wielkanoc możemy zjeść więcej jajek. Trzeba do tego podchodzić zdroworozsądkowo

Wielkanoc, czyli Zmartwychwstanie Pańskie  to najstarsze i najważniejsze święto chrześcijańskie upamiętniające misterium paschalne Jezusa Chrystusa. Jego mękę, śmierć i zmartwychwstanie. Jednym z symboli świąt jest wielkanocne...

Zamknij
/RadioOlsztyn
RadioOlsztynTV