Strona główna Radio Olsztyn
Olsztyn
DZIŚ: 1 °C pogoda dziś
JUTRO: 4 °C pogoda jutro
IMIENINY: Bettiny, Konrada, Mirosława
EUR: 4.3314 CHF: 4.0711
USD: 4.0693 GBP: 5.0533
Logowanie
 

Folklor

Jesienią 1957 r. w olsztyńskiej rozgłośni Polskiego Radia zorganizowano chór i kapelę. Zespół istniał do 1974 r., liczył 20 osób, a jego założycielem i kierownikiem muzycznym był Włodzimierz Jarmołowicz. Nagrał 276 pieśni ludowych z Warmii i Mazur, z których ponad połowa trafiła do Centralnej Taśmoteki Polskiego Radia. W skład chóru i kapeli wchodzili ludzie różnych zawodów, amatorsko zainteresowani muzyką, ale z przygotowaniem i doświadczeniem śpiewaczym. Oprócz utworów z archiwum radiowego zespół miał w repertuarze pieśni ze zbiorów Oskara Kolberga, Władysława Gębika i Jana Lubomirskiego.

Zespół cieszył się w regionie zainteresowaniem i uznaniem. Istniał nie tylko na antenie. Wielokrotnie występował przed publicznością, uświetniał liczne uroczystości. We wrześniu 1958 r. chór wystąpił podczas inauguracyjnego koncertu muzyki polskiej w olsztyńskim teatrze obok Andrzeja Hiolskiego. Wykonał Wesele góralskie z baletu HarnasieKarola Szymanowskiego. Inny przykład wszechstronnych umiejętności zespołu podało „Olsztyńsko-Elbląskie Życie Teatralne” z 4 marca 1961 r., jednodniówka wydana zamiast programu teatralnego przy okazji premiery MieszczanMaksyma Gorkiego. Czytamy w niej, że „pienia cerkiewne wykona Chór Polskiego Radia w Olsztynie pod dyrekcją Włodzimierza Jarmołowicza”.

Powstanie chóru i kapeli w rozgłośni wiązało się z likwidacją olsztyńskiej placówki Państwowego Instytutu Sztuki. Z tą chwilą olsztyńska rozgłośnia stała się jedyną instytucją, która w sposób profesjonalny zbierała i opracowywała miejscowy folklor. Podsumowując w 1967 r. dziesięciolecie chóru, w programie okolicznościowym wspomniano o 1,2 tys. pozycjach znajdujących się we własnym archiwum.

Pięć lat później, w 1972 r., w wydawanych przez Instytut Badań Literackich Polskiej Akademii Nauk Studiach folklorystycznych. Z zagadnień twórczości ludowej ukazał się artykuł Maryny Okęckiej-Bromkowej Folklor w radiu. Autorka wskazywała podstawy organizacyjne i finansowe całej akcji: „Rozgłośnia Polskiego Radia w Olsztynie w 1957 r. rozpoczęła zbieranie folkloru Warmii i Mazur. Korzystano w pracy z pomocy finansowej przez szereg lat udzielanej przez Wydział Kultury Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Olsztynie, z którego funduszów pokrywano koszty dokonywania zapisów słownych i nutowych, jak również koszty delegacji ekipy technicznej Polskiego Radia. Wkrótce zgromadzono wiele unikalnych nagrań. Stało się to podstawą do wystąpienia w 1958 r. do Radiokomitetu o oficjalne zatwierdzenie prowadzonej akcji i wyrażenie zgody na stworzenie Archiwum Folkloru przy Olsztyńskiej Rozgłośni Polskiego Radia, co też po pewnym czasie nastąpiło. Do roku 1 967 zorganizowano: I. Archiwum Warmii i Mazur. Składa się ono z 1 196 piosenek oraz 718 gawęd, legend, baśni, opowiadań o zwyczajach itp. W sumie zawiera więc 1 914 pozycji, nagranych na 173 taśmach, o łącznym minutażu 5 419’. II. Archiwum gawęd, dykteryjek, legend i opowieści myśliwskich, efektów. Jest tutaj 950 pozycji nagranych na 103 taśmach, o łącznym minutażu 2 798’. Od 1960 r. wskutek nagrywania folklorystycznej audycji ogólnopolskiej przez Marynę Okęcką-Bromkową i Bohdana Bromka rozpoczęto gromadzenie nagrań folklorystycznych z terenu całej Polski. Powstał w ten sposób trzeci dział, w którym do chwili obecnej zgromadzono 5500 minut nagrań na 450 taśmach. Znalazły się w nim nagrania ponad 300 zespołów regionalnych i kapel, ludowych instrumentów muzycznych, gawęd, legend, anegdot, sylwetek ciekawych ludzi polskiej wsi”.

Opisane zbiory znajdują się dziś w archiwum Radia Olsztyn pod hasłem: „Maryna Okęcka-Bromkowa”. W dziale I i II stan z 1967 r. jest zgodny ze stanem obecnym. Oznacza to, że na tym poprzestano i że tworzenie radiowego archiwum folkloru Warmii i Mazur oraz folkloru myśliwskiego zakończono w tym właśnie roku. Dodatkowym, pozaantenowym efektem tych zbiorów były książki Maryny Okęckiej-Bromkowej: Nad jeziorem bajka śpi (baśnie i legendy), Śpiewa wiatr od jezior (pieśni ludowe), Z kolankiem i bez (gawędy myśliwskie), opublikowane przez m.in. Wydawnictwo Stowarzyszenia Społeczno-Kulturalnego „Pojezierze”.

Inaczej wygląda sytuacja z działem, który autorka wyo­drębnia jako trzeci. Pisała o nim m.in.: „Dwa pierwsze działy mają opracowane katalogi, dział trzeci jest ciągle jeszcze uzupełniany, toteż na razie skatalogować go ostatecznie nie można”. Istotnie, nagrania trafiały tu do roku 1981. Dziś składa się nań 391 nagrań o łącznym minutażu 8 193’. A zbiór wziął nazwę od tytułu audycji ogólnopolskiej: „Tropami Ludzi i Pieśni”. W dorobku Maryny Okęckiej-Bromkowej podczas opracowywania wyodrębniono ponadto dział „Folklor robotniczy”. Niestety, żaden z tych działów nie został w swoim czasie odpowiednio skatalogowany. Zachowane opisy miały charakter raczej inwentarzowy niż rzeczowy i dopiero w ostatnich latach podjęto trud ich właściwego scharakteryzowania. Wszystkie wymienione zbiory poddawane są także obróbce cyfrowej, są więc przenoszone na nowoczesne, trwalsze od taśmy magnetofonowej nośniki.

Trudno dziś o właściwą miarę i ocenę tego, co składa się na archiwum folkloru w Radiu Olsztyn. Docenimy je zapewne wówczas, kiedy wszystkie nagrania zostaną skatalogowane i zweryfikowane pod względem merytorycznym. Jednak nawet pobieżna analiza pozwala sądzić, że gromadzone przez ćwierć wieku pieśni, legendy i gawędy stanowią bezcenny obraz przemian społecznych, obyczajowych i językowych, jakie dokonywały się na Warmii i Mazurach po wojnie.

dalej>